W sytuacjach zagrożenia życia liczy się każda sekunda, dlatego pierwszym instynktem jest zadzwonienie na pogotowie i czekanie w nadziei, że jak najszybciej dotrą na miejsce. Jednak co w przypadku nagłego zatrzymania akcji serca w domu, gdzie każda sekunda obniża szansę na przeżycie, a karetka będzie na miejscu dopiero za parę minut? 

Kurs pierwszej pomocy to podstawa w życiu, z którą spotykamy się już w czasach szkolnych, jednak jego znajomość,  nie zawsze jest wystarczająca. W sytuacji NZK, najczęściej potrzebne jest przeprowadzenie jak najszybszej defibrylacji osoby poszkodowanej. Mimo, że każdy ratownik medyczny ma dostęp do potrzebnych narzędzi, czas który jest potrzebny na pojawienie się na miejscu, może okazać się zbyt długi. Z tego powodu bardzo dobrą decyzją jest wyposażenie ekwipunku domowego w przenośny defibrylator, który może uratować życie bliskich Nam osób. 

Czym jest i jak działa defibrylator AED?

Defibrylator AED to przenośne i skomputeryzowane urządzenie, które analizuje rytm serca pacjenta, w razie wykrycia zatrzymania akcji serca (NZK), przekazuje impuls elektryczny, w celu przywrócenia prawidłowej pracy serca. Defibrylatory posiadają wbudowaną instrukcję zarówno rysunkową jak i głosową, która prowadzi osobę ratującą przez cały proces udzielenia pomocy. Urządzenie jest zaprojektowane, aby samo decydowało o konieczności podania wstrząsu elektrycznego, na podstawie analizy akcji serca. Zapobiega to zarówno, niewłaściwej pomocy poszkodowanemu, jak i przypadkowemu podaniu wstrząsu sobie.

Dlaczego warto posiadać defibrylator domowy?

Nagłe zatrzymanie akcji serca, może spotkać każdego z tego powodu warto zainwestować w swoje życie i zdrowie, poprzez zakup defibrylatora domowego. Jednak można wyróżnić przypadki, w których defibrylator jest szczególnie zalecany.

• Mieszkanie z osobą z grupy podwyższonego ryzyka, szczególnie zaliczamy do tej grupy osoby, które przeżyły już zawał serca, przez co są bardziej narażone na ponowne nagłe zatrzymanie akcji serca. Do tej grupy zaliczymy także osoby z chorobami serca takimi jak arytmia, niewydolność czy choroba wieńcowa, a także osoby w podeszłym wieku, u których naturalnie wzrasta ryzyko wystąpienia NZK. 
• W Twojej rodzinie występują choroby serca, przez co jesteś bardziej narażony na wystąpienie NKZ
• Mieszkasz w miejscu z utrudnionym dojazdem służb ratunkowych, przy zatrzymaniu akcji serca każda sekunda ma ogromne znaczenie, ponieważ mózg zaczyna obumierać już po 3 minutach od utraty przytomności, gdzie średni dojazd karetki wynosi 8 minut w miastach, a aż 15 minut w miejscach trudno dostępnych. Użycie defibrylatora jeszcze przed przyjazdem karetki znacznie zwiększa szanse na przeżycie osoby poszkodowanej, a każda minuta bez defibrylacji zmniejsza szanse na przeżycie o ok 7 – 10 %. 

Defibrylator automatyczny i półautomatyczny, czym się różnią?

Przy zakupie defibrylatora spotkamy się z dwoma rodzajami: automatyczny i półautomatyczny, oba modele są oparte na tym samym systemie, który ma w prosty sposób przeprowadzić osobę udzielającą pomocy przez kolejne kroki podczas ratowania życia, różnica między nimi jest następująca:

Defibrylator półautomatyczny – samoczynnie analizuje rytm serca poszkodowanego, na tej podstawie zostanie podjęta decyzja o wykonaniu wstrząsu. Jeśli system uzna, że wstrząs jest konieczny, osoba ratująca będzie musiała użyć przycisku wyładowania, zgodnie z podanymi instrukcjami głosowymi.

Defibrylator automatyczny – urządzenie jest zaprojektowane tak aby mogło przeprowadzić całą akcję samodzielnie. Po włączeniu ocenia stan poszkodowanego, na podstawie akcji serca, kiedy oceni, że defibrylacja jest konieczna następuje komunikat o przystąpieniu do akcji ratunkowej, po czym urządzenie samodzielnie podaje wstrząs.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze AED?

Wybór odpowiedniego defibrylatora, to najważniejsza kwestia, mimo, że urządzenia działają na podstawie takiego samego systemu, to jest kilka rzeczy, które mogą nie być oczywiste, a mogą okazać się kluczowe przy wyborze defibrylatora.

• Język – przy zakupie możemy nawet o tym nie pomyśleć, lecz warto sprawdzić czy urządzenie jest zaprogramowane w języku, którego używamy. Może się okazać, że przez przypadek wybierzemy wersję w obcym języku, co może utrudnić lub całkowicie uniemożliwić przeprowadzenie akcji ratunkowej. 
• Tryb pediatryczny – jeśli w domu lub bliskim otoczeniu są dzieci, warto zaopatrzyć się w urządzenie posiadające tryb pediatryczny, który posiada specjalne dodatkowe elektrody, przeznaczone do defibrylacji najmłodszych, którzy wymagają mniejszej energii impulsu.
• Waga i rozmiar –  w warunkach domowych powinniśmy się upewnić, że wybierzemy defibrylator przenośny, tak aby podczas akcji ratunkowej każda osoba ratująca mogła łatwo zabrać go z miejsca do poszkodowanego.
• Norma IP –  czyli odpornośc na kurz i wodę, mimo tego że urządzenie będzie w domu to warto się upewnić, że posiada wysoki wskaźnik IP, im wyższy tym większa odporność na zakurzenie oraz zachlapania. 
• Intuicyjność obsługi – przy wyborze defibrylatora, należy kierować się przejrzystością instrukcji zarówno rysunkowych jak i głosowych, a także intuicyjnością budowy, dzięki temu nawet osoba mająca z nim styczność po raz pierwszy, bez problemu będzie w stanie udzielić pomocy. 

Czy obsługa defibrylatora domowego jest trudna?

Odpowiedź na to ważne pytanie jest bardzo prosta – nie. Defibrylatory są projektowane z myślą o nagłych wypadkach, gdzie nie zawsze na miejscu jest osoba z wiedzą i doświadczeniem medycznym. Dlatego każdy model jest wyposażony w system, który samodzielnie ocenia stan poszkodowanego i na tej podstawie decyduje czy podanie wstrząsu jest konieczne, dzięki temu osoba udzielająca pomocy nie posiada presji niewłaściwie udzielonej pomocy. Co więcej od razu po włączeniu, urządzenie uruchamia głosową instrukcję krok po kroku, dzięki której ratownik wie kiedy przykleić elektrody, kiedy nie wolno dotykać poszkodowanego i kiedy podać impuls jeśli model wymaga manualnego podania.

Dlatego do obsługi urządzenia nie ma konieczności wykonania żadnego kursu obsługi defibrylatora. Jednak warto skorzystać z dostępnych kursów takich jak BLS + AED. Dzięki temu tempo i pewność działań podczas udzielania pierwszej pomocy zdecydowanie się polepszy. 

Gdzie przechowywać defibrylator domowy?

Jedną z najważniejszych kwestii po zakupie defibrylatora, jest decyzja o miejscu, w którym chcemy go przechowywać. Najważniejsze jest aby każda osoba przebywająca w domu, wiedziała dokładnie gdzie znajduje się urządzenie, dzięki temu w sytuacji potrzeby użycia defibrylatora, nie tracimy cennych sekund na szukanie go. Dodatkowo miejsce, poza tym że jest znane domownikom, musi być łatwo dostępne, dlatego należy unikać zamykania go w szafkach, tym bardziej takich zamykanych na klucz, lub wysoko położonych półek lub schowków. Ponadto miejsce nie powinno być środowiskiem skrajnie zmieniających się temperatur lub dużej wilgoci, ze względu na chęć zachowania kondycji i żywotności urządzenia, z tego względu na przykład kuchnia nie będzie dobrym rozwiązaniem. 

Źródła:

Borkowski R., Mendyk P., Wykorzystanie automatycznego defibrylatora zewnętrznego (AED) jako czynnik zwiększający bezpieczeństwo w społeczeństwie, „Bezpieczeństwo. Teoria i praktyka” 2021; (2): 109 -119

Świątecka G, Lubiński A, Wilczek R, Lewicka E, Staniewicz J, Kubica J. Wszczepialny kardiowerter-defibrylator serca z elektrodą przezżylną. Doświadczenie własne. „Folia Cardiologica” 1996;3(2):164–169.