Folia ratunkowa NRC, nazywana również kocem termicznym, folią życia albo kocem izotermicznym, należy do podstawowego wyposażenia apteczek pierwszej pomocy, zestawów ratowniczych oraz wyposażenia turystycznego. Jej niewielka masa i rozmiar po złożeniu sprawiają, że można mieć ją przy sobie podczas wyjazdu, górskiej wędrówki, zawodów sportowych czy podróży samochodem. Choć użycie folii nie jest skomplikowane, warto wiedzieć, w jaki sposób ją ułożyć i do czego służy każda z jej stron. Srebrna i złota powierzchnia nie pełnią bowiem identycznej funkcji w praktycznym zastosowaniu. Folia nie ogrzewa organizmu jak koc czy odzież, lecz ogranicza wymianę ciepła między ciałem a otoczeniem, pomagając zmniejszyć utratę energii cieplnej albo ograniczyć nagrzewanie się osoby znajdującej się w wysokiej temperaturze. Prawidłowe zastosowanie wymaga więc nie tylko szczelnego okrycia poszkodowanego, ale również uwzględnienia warunków, w jakich się znajduje.

Czy strona folii NRC ma znaczenie?

Tak, sposób ułożenia folii NRC ma znaczenie, choć warto wyjaśnić, że nie działa ona na zasadzie prostego schematu „srebrna strona do ciała grzeje, a złota chłodzi”. Folia ratunkowa jest cienkim materiałem o powierzchni metalizowanej, ograniczającym przede wszystkim wymianę energii cieplnej poprzez promieniowanie. W praktyce podczas udzielania pierwszej pomocy najczęściej wykorzystuje się ją do ograniczenia wychładzania organizmu. Poszkodowanego należy możliwie dokładnie osłonić folią, pozostawiając drożne drogi oddechowe i nie utrudniając obserwacji jego stanu. Jeżeli celem jest ochrona przed wychłodzeniem, srebrna powierzchnia powinna być skierowana w stronę ciała, natomiast złota pozostawać na zewnątrz. W przypadku ochrony przed nadmiernym nagrzewaniem stosuje się odwrotne ułożenie, czyli stronę srebrną kieruje się na zewnątrz, by ta odbijała promienie słoneczne. Trzeba jednak pamiętać, że sama folia nie zastępuje innych czynności ratowniczych. Osoba wychłodzona wymaga zabezpieczenia przed wiatrem, wilgocią i dalszą utratą ciepła, natomiast osoba przegrzana potrzebuje przede wszystkim przeniesienia w chłodniejsze, zacienione miejsce i odpowiedniego postępowania zależnego od jej stanu.

Jak działa folia NRC?

Działanie folii NRC wynika przede wszystkim z właściwości jej metalizowanej powierzchni. Ciało człowieka nieustannie oddaje energię cieplną do otoczenia, a jednym ze sposobów tej wymiany jest promieniowanie cieplne. Błyszcząca powierzchnia folii ogranicza ten proces, odbijając znaczną część promieniowania podczerwonego. W efekcie zastosowanie odpowiednio ułożonej folii może ograniczyć tempo wychładzania organizmu. Nie oznacza to jednak, że folia sama dostarcza ciepło. Jej zadaniem jest przede wszystkim zmniejszenie strat energii, dlatego najlepszy efekt uzyskuje się, stosując ją razem z innymi działaniami zabezpieczającymi poszkodowanego.

Która strona folii ratunkowej trzyma ciepło?

W sytuacji, gdy chcemy ograniczyć utratę ciepła przez poszkodowanego, srebrną, błyszczącą stronę folii NRC kierujemy w stronę ciała, a złotą na zewnątrz. Taki sposób ułożenia pozwala wykorzystać właściwości odbijające metalizowanej powierzchni, ograniczając część promieniowania cieplnego uciekającego z organizmu.

Jak ułożyć folię NRC na wychłodzonym poszkodowanym?

W przypadku osoby narażonej na wychłodzenie folię należy rozłożyć i wykorzystać jako warstwę ograniczającą dalszą utratę ciepła. Srebrna strona powinna znajdować się od strony poszkodowanego, natomiast złota powinna być widoczna z zewnątrz. Okrywając ciało, trzeba pozostawić możliwość swobodnego oddychania i obserwowania twarzy. Jeżeli poszkodowany jest mokry, samo owinięcie go folią może nie wystarczyć, ponieważ wilgotna odzież zwiększa utratę ciepła; w miarę możliwości należy ograniczyć kontakt z wilgocią i zimnym podłożem. Folia może być także wykorzystana jako osłona przed wiatrem, zwiększając komfort termiczny osoby oczekującej na pomoc. Podczas zabezpieczania wychłodzonego człowieka nie należy wykonywać gwałtownych działań mających na celu szybkie ogrzanie, zwłaszcza przy podejrzeniu znacznego wychłodzenia. Istotne jest monitorowanie jego stanu i przekazanie informacji zespołowi ratownictwa medycznego. Jeżeli występują zaburzenia świadomości, problemy z oddychaniem lub inne niepokojące objawy, należy traktować sytuację jako potencjalnie poważną i postępować zgodnie z zasadami pierwszej pomocy.

Jak wykorzystać folię NRC podczas upału?

Folia NRC może być przydatna również podczas ochrony przed nadmiernym nagrzewaniem, choć w tym zastosowaniu najważniejsze jest ograniczenie ekspozycji na źródło ciepła. Przy ochronie przed słońcem srebrną stronę kieruje się na zewnątrz, aby wykorzystać jej właściwości odbijające promieniowanie, natomiast złota powierzchnia znajduje się od strony osoby chronionej. Folia może zostać wykorzystana jako prowizoryczna osłona przeciwsłoneczna, jednak nie należy traktować jej jako zamiennika zacienionego, chłodnego miejsca. Osobę z objawami przegrzania należy w pierwszej kolejności przenieść w miejsce chronione przed słońcem, zapewnić jej odpoczynek i ocenić stan. W przypadku podejrzenia udaru cieplnego, zwłaszcza przy zaburzeniach świadomości, bardzo wysokiej temperaturze ciała czy nieprawidłowym zachowaniu, potrzebna jest pilna pomoc medyczna. Folia może wtedy pełnić funkcję pomocniczą, ograniczając dalszą ekspozycję na promieniowanie, ale nie zastępuje chłodzenia organizmu ani profesjonalnego postępowania.

Czy folia NRC jest jednorazowa?

Folia ratunkowa NRC jest najczęściej traktowana jako wyposażenie jednorazowego użytku. Po rozłożeniu materiał może zostać zabrudzony, uszkodzony lub zgnieciony, a powstałe przetarcia i rozdarcia mogą zmniejszyć jego przydatność. Z tego powodu po użyciu podczas udzielania pomocy warto wymienić folię na nową, zwłaszcza jeśli miała bezpośredni kontakt z poszkodowanym, podłożem lub substancjami mogącymi powodować zabrudzenie.
Przechowując nową folię w apteczce samochodowej, plecaku turystycznym czy zestawie pierwszej pomocy, dobrze pozostawić ją w fabrycznym opakowaniu, chroniąc przed przypadkowym uszkodzeniem. Niewielkie wymiary sprawiają, że można mieć zapasową sztukę bez zajmowania dużej przestrzeni. Warto również przed wyjazdem sprawdzić wyposażenie apteczki, ponieważ folia NRC należy do elementów mogących okazać się przydatnymi w bardzo różnych sytuacjach — od wychłodzenia po konieczność prowizorycznego zabezpieczenia przed słońcem.

źródła:

P. Podsiadło, Nagłe zagrożenia zdrowotne w środowisku górskim
Zasady udzielania pierwszej pomocy http://pza.nazwa.pl/medyczna/Nagle%20zagrozenia%20zdrowotne%20w%20srodowisu%20gorskim.pdf
Sylweriusz Kosiński i inni, Prehospital Use of Ultrathin Reflective Foils, „Wilderness & Environmental Medicine”, 33 (1), 2022, s. 134–139, DOI: 10.1016/j.wem.2021.11.006