W sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia liczy się każda sekunda. Szybka i właściwa reakcja może uratować nas, naszych bliskich czy jakąkolwiek osobę w potrzebie. Dlatego tak ważne jest posiadanie wiedzy z zakresu pierwszej pomocy oraz dostęp do odpowiednio wyposażonej apteczki pierwszej pomocy.
Warto zaznaczyć, że potrzeby w zakresie pierwszej pomocy, różnią się w zależności od miejsca i okoliczności, mimo tego, że podstawowe elementy wyposażenia pozostają takie same, każda apteczka posiada istotne różnice. Dopasowanie zawartości apteczki względem tych czynników daje poczucie bezpieczeństwa oraz zwiększa skuteczność działań podczas udzielania pierwszej pomocy, przed pojawieniem się służb ratunkowych.
Wyposażenie apteczki według normy DIN
W wielu krajach za regulację względem wyposażenia apteczki, odpowiada DIN (Deutsches Institut für Normung), jednak w Polsce stosowanie się do tych standardów jest całkowicie dobrowolne. Nie sprawia to jednak, że utworzone normy przestają być pomocne, możemy z nich korzystać zarówno podczas kompletowania własnej apteczki, jak i odczytywania oznaczeń na tych dostępnych na rynku, np. napis DIN 13164 będzie oznaczać, że wyposażenie nadaje się na apteczkę samochodową.
Co nie powinno znaleźć się w apteczce?
Podczas kompletowania bądź sprawdzania wyposażenia naszej apteczki, powinniśmy zwrócić uwagę również na przedmioty, które mogą pogorszyć stan poszkodowanego, zamiast pomóc nam w udzieleniu mu pomocy. Warto unikać:
- leków, które mogą powodować silne reakcje alergiczne np. środki przeciwbólowe czy antybiotyki,
- ostrych narzędzi, które nie posiadają zabezpieczonego ostrza, co powoduje możliwość wystąpienia dodatkowych urazów,
- środków dezynfekujących, które powodują reakcje alergiczne, podrażnienia czy opóźnienie procesu gojenia się ran np. woda utleniona, spirytus salicylowy czy jodyna,
- materiały niezdatne do opatrywania ran np. wata kosmetyczna, która pozostawia włókna na ranach co zwiększa ryzyko infekcji,
- produktów z krótką datą przydatności,
- produktów z uszkodzonym, nieszczelnym bądź niesprawdzonym opakowaniem, co zwiększa ryzyko wystąpienia infekcji, po użyciu takie środka.
Jakie są rodzaje apteczek?
Apteczki pierwszej pomocy różnią się od siebie w zależności od:
Materiału z jakich wykonuje się apteczki, jest on dobierany w taki sposób, aby były wytrzymałe na czynniki zewnętrzne, chroniąc produkty wewnątrz. Możemy wyróżnić:
- apteczki metalowe, z blachy stalowej, która jest odporna na korozję,
- apteczki z tworzywa sztucznego, który jest wytrzymały i odporny na pęknięcia, najczęściej jest to plastik,
- apteczki materiałowe, do których wykorzystuje się wodoodporne materiały o dużej gramaturze, które pozwalają na długowieczność apteczki.
Formy, w której je spotykamy np:
- apteczki podręczne, które są zazwyczaj niewielkich rozmiarów i posiadają uchwyt umożliwiający zawieszenie ich na ścianie czy bezproblemowe przenoszenie ich,
- apteczki ścienne, przytwierdzone są do ściany w widocznym i ogólnodostępnym miejscu, najczęściej spotykane w zakładach pracy,
- apteczki w formie plecaka, zazwyczaj dużych rozmiarów, pozwalają na przechowywanie większej ilości przedmiotów, często spotykane jako wyposażenie ratowników medycznych.
Rodzaje apteczek – podział ze względu na przeznaczenie
- Apteczka domowa – jest to podstawowa apteczka, która powinna znaleźć się wśród wyposażenia każdego domostwa, bez względu na to czy jesteśmy profesjonalnym ratownikiem. Jej miejsce powinno być znane każdej osobie przebywającej w domu i być łatwo dostępne. Jednak warto zaznaczyć, że należy zachować ostrożność, gdy na obiekcie przebywają dzieci, ponieważ ich naturalna ciekawość może doprowadzić do wypadku. Jak więc wyposażyć naszą domową apteczkę? Podstawą powinny być:
- bandaż zwykły,
- bandaż elastyczny,
- kompresy jałowe,
- gaza opatrunkowa,
- plastry na rany różnej wielkości,
- jednorazowe rękawiczki,
- nożyczki z zabezpieczonym ostrzem,
- termometr.
Wiele osób decyduje się również na dodanie często używanych środków farmakologicznych, takich jak leki przeciwbólowe czy przeciwgorączkowe jednak trzeba pamiętać o możliwości wystąpienia reakcji alergicznej, po podaniu.
- Apteczka samochodowa – w Polsce zgodnie z obowiązującym prawem, w pojeździe prywatnym nie ma obowiązku posiadania apteczki pierwszej pomocy, obowiązuje on tylko transport publiczny. Jednak mimo braku prawnego zobowiązania, warto się w nią zaopatrzyć, na wypadek nagłych sytuacji drogowych. Należy ją umieścić w łatwo dostępnym miejscu np. schowku. Zalecane wyposażenie takiej apteczki to:
- kompres sterylny,
- nożyczki z zabezpieczonym ostrzem,
- koc termiczny,
- zestaw plastrów o różnych rozmiarach,
- opaski elastyczne o różnych rozmiarach,
- jednorazowe rękawiczki,
- sterylna chusta opatrunkowa,
- zestaw sterylnych opatrunków.
- Apteczka w zakładzie pracy – zgodnie z rozporządzeniem przepisów BHP, każdy pracodawca ma obowiązek zaopatrzyć miejsce pracy w pełni wyposażoną apteczkę pierwszej pomocy. Powinna być umieszczona na ścianie w widocznym i ogólnodostępnym miejscu. Zawartość apteczki w miejscu pracy powinna być konsultowana z lekarzem medycyny pracy, więc może się ona różnić w zależności od charakteru zakładu pracy. Podstawowo powinna zawierać:
- maseczkę do wykonania sztucznego oddychania,
- jednorazowe jałowe rękawiczki,
- nożyczki z zabezpieczonym ostrzem,
- siatkę opatrunkową,
- chusty trójkątne,
- gazę opatrunkową,
- kompresy gazowe,
- opaski elastyczne
- Apteczka turystyczna – wybierając się na wyprawę w góry, wakacje czy nawet pieszą wycieczkę, należy pamiętać o swoim bezpieczeństwie. Dlatego warto zabrać ze sobą apteczkę, którą dopasujemy do rodzaju podróży oraz swoich możliwości przenoszenia jej. Aby nie dokładać sobie zbędnych kilogramów podczas podróży, należy wyposażyć się w tylko najważniejsze przedmioty, takie jak:
- przylepiec,
- plastry w różnych rozmiarach,
- jednorazowe rękawiczki,
- zestaw sterylnych opatrunków,
- jałową gazę,
- koc ratunkowy.
Każda apteczka niezależnie od jej rodzaju powinna być wyposażona w przejrzystą i aktualną instrukcję udzielania pierwszej pomocy, zaleca się korzystanie z rysunkowych wersji, aby ułatwić korzystanie z niej. W emocjach oraz bez doświadczenia taka instrukcja może całkowicie zmienić przebieg akcji ratunkowej i uratować komuś zdrowie lub nawet życie.
Dobór odpowiedniego rodzaju apteczki oraz jej wyposażenia powinien być świadomą decyzją opartą na analizie potencjalnych zagrożeń. Każdy rodzaj apteczki ma inne zastosowanie i różni się wyposażeniem, jednak wszystkie łączy ten sam cel – umożliwienie udzielenia szybkiej i skutecznej pierwszej pomocy poszkodowanemu. Regularne sprawdzanie daty przydatności produktów w apteczce, uzupełnianie w niej braków oraz znajomość postępowania w trakcie udzielania pierwszej pomocy, to czynniki decydujące o skuteczności działań w nagłych przypadkach.
Źródła:
Goniewicz, M., Goniewicz, K., and Włoszczak-Szubzda, A. (2012). Apteczka samochodowa i jej rola w udzielaniu pierwszej pomocy. Ocena stanu wiedzy młodych początkujących kierowców. Med Og Nauk Zdr., 18(4), pp.297–301.
https://www.gov.pl/web/psse-kolobrzeg/co-powinno-sie-znalezc-w-turystycznej-apteczce-pierwszej-pomocy
https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-182b9de3-2a5b-4cfb-ac4f-8d6d7de4cecf/c/PNS-2016-T5-157-162.pdf
https://www.umb.edu.pl/photo/pliki/WL_jednostki/klinika_anestezjologii_i_intensywnej_terapii_dzieci_i_mlodziezy_z_pododdzialem_pooperacyjnym_i_leczenia_bolu/ksiazka_2023_z_nadanym__isbn_gotowa.pdf
Przeczytaj także: